Hoofdingsafbeelding

Evangelische Kerk Balen

Structuur binnen het protestantisme

De gemeentevergadering

De vergadering is het hoogste gezagsorgaan in de basisdemocratie van de plaatselijke gemeente. Alle belangrijke besluiten komen op deze vergadering aan de orde. De gemeentevergadering is samengesteld uit alle stemgerechtigde leden. Ze verkiest de locale ambtsdragers, ouderlingen, diakenen en predikant. Ze komt minstens een keer per jaar bijeen. Ze verleent kwijting aan de bestuursraad voor de financien. Ze beoordeelt, via plenaire bespreking van het jaarverslag, het werk van de kerkenraad, en bespreekt het wel en wee van het gemeenteleven.

Dominee, Diaken en ouderling van evangelische kerk Balen Kerk in Balen Kerk in Balen Kerk in Balen

Ambten binnen de Protestantse kerk

  1. Predikant
  2. Ouderling
  3. Diaken

Predikant (Dominee)

Een dominee (afkorting: ds.) of predikant is iemand die voorgaat bij een godsdienstoefening van protestantse gezindte. Het woord dominee is afkomstig van het Latijnse dominus dat heer betekent. Dominee is een aanspreektitel, zoals professor dat is bij een hoogleraar. Voor de aanduiding van het beroep wordt het woord 'predikant' gebruikt.

Inhoud van de functie

De belangrijkste functie van een predikant is verklaarbaar vanuit de archaïsche omschrijving "dienaar van het Woord" (Verbi divini minister). In brede zin is haar of zijn taak het opbouwen van geloof en christelijk leven van de gelovigen door middel van prediking vanuit de Bijbel en het geven van onderwijs (bijvoorbeeld in de vorm van kringenwerk). Daarnaast is pastoraat belangrijk (pastor is Latijn voor herder, vergelijk pastor in de RK-kerk). Hierin wordt hij of zij bijgestaan door een team van oudsten en diakenen, de kerkenraad.

Andere traditionele predikantstaken zijn het geven van geloofsonderricht aan jongeren , het kerkelijk bevestigen en inzegenen van huwelijken, en kerkelijke ambten, het leiden van begrafenissen, het toedienen van de protestantse sacramentendoop en avondmaal, en in het algemeen het stimuleren en/of leiden van opbouwende activiteiten voor allerlei doelgroepen en doeleinden binnen de kerkelijke gemeente.

Vanouds was een predikant de spil van elke lokale kerk en werd er hoog tegen het ambt opgekeken. Later zijn in de meeste kerkgenootschappen de verhoudingen gewijzigd, maar soms wordt de dominee nog meer gezien als de 'primus' (eerste) dan de 'primus inter pares' (eerste onder gelijken).

Sacramenten
Binnen het protestantisme werden slechts twee sacramenten behouden: de doop en het avondmaal. Binnen het protestantisme wordt het sacrament gezien als een zichtbaar teken (een signaal) en een zegel (een bevestiging) van Gods genade. Naast de prediking (een hoorbaar teken van Gods genade) kent het protestantisme dus ook twee zichtbare tekenen van Gods genade. De sacramenten worden ook gezien als tekenen en zegelen van Gods verbond met zijn volk.

In vergelijking met de Rooms-katholieke Kerk, wordt het Heilig Avondmaal in protestante kerken minder frequent gevierd: van eenmaal per week tot slechts enkele malen per jaar. Een belangrijk verschil ligt in de interpretatie van het brood en de wijn. Volgens de meeste protestantse kerken zijn brood en wijn symbolen.


Ouderling of oudsten

Ouderling is een ambt in de christelijke kerk. De christelijke kerk wordt door ambten gediend. Al in bijbelse tijden was sprake van oudsten, die onder leiding van een opziener de gemeente bestuurden. Sommige oudsten (zoals Timoteüs en Titus) hadden grotere apostolische bevoegdheden gekregen om plaatselijk orde op zaken te kunnen stellen. Dit was vergelijkbaar met de situatie in Israël waar men ook oudsten kende, die al naar gelang hun bevoegdheid werden aangeduid als oudste over tien, vijftig, honderd, enz.

De ouderlingen hebben het opzicht over de gemeente. De regeertaak berust bij het college van de ouderlingen. Ouderlingen en diakenen moeten periodiek worden gekozen.
De Rooms-katholieke Kerk kent verschillende andere ambten in de kerk. De Paus is daar de hoogste gezagsdrager; als bekleder van het petrusambt staat hij aan het hoofd van het bisschopscollege. De Paus staat aan het hoofd van een hele hiërarchie, waarbij dit niet alleen als functionele rangorde gelezen moet worden maar veeleer in de oorspronkelijke betekenis van het woord als heilige orde. Een vergelijkbare betekenis wordt ook aan de hiërarchie toegekend in de Oosterse Orthodoxie. Bij de protestanten kent men geen hiërarchie.

Diaken

In de protestantse kerken daarentegen is een diaken iemand die gaat over de kerkelijke armenzorg. Samen met de oudsten en voorganger (ook wel dominee genoemd) vormt hij/zij het dagelijks bestuur (de kerkenraad) van de kerk.

Het ambt van diaken is één van de gewijde ambten in de vroeg-christelijke Kerk. Het diakenambt is onder meer bedoeld om invulling te geven aan de christelijke barmhartigheid.

De instelling van het diaconaat staat in de Bijbel, in het boek der Handelingen (hoofdstuk 6) beschreven. Omdat de hulp aan arme weduwen in de christengemeente in Jeruzalem niet goed verliep, en de apostelen daar zelf niet voldoende tijd voor hadden, besloot de christelijke gemeente, onder gebed tot God, zeven mannen te kiezen die de zorg voor de armen moesten vormgeven. Zij verzamelden middelen voor de armen en deelden die uit aan hen die dat nodig hadden. Dit is de eerste Schriftuurlijke vermelding van het diakenschap.

Het college van diakenen in een plaatselijke Protestantse kerk wordt wel de diaconie genoemd. De diaconie verleent zijn ondersteuning zo veel mogelijk anoniem: de gevers weten niet wie de giften zullen ontvangen. Een diaken heeft daarom ambtsgeheim, hierdoor wordt de privacy van de ontvangers gewaarborgd. Door de komst van de sociale zekerheid in West-Europa is het werkterrein van diakenen veranderd, omdat hierdoor het aantal behoeftigen sterk afnam. Daarom ziet de diaconie tegenwoordig in veel gevallen niet alleen een taak in de plaatselijke gemeenten, maar ook wereldwijd: het werelddiaconaat. Hierbij steunen diaconiën in rijke landen de sociale taken van kerken in armere landen.

Naast het inzamelen en verantwoord besteden ziet de diaconie ook vaak een taak in de bewustmaking van de leden van hun maatschappelijke verantwoordelijkheid. Voor een uitgebreide structuur van het Belgisch Protestantisme - klik hier

Geloofsbelijdenis van Constantinopel

Wij geloven in één God, de almachtige Vader, Schepper van de hemel en de aarde, van alle zichtbare en onzichtbare dingen.

En in één Here Jezus Christus, de eniggeboren Zoon van God, geboren uit de Vader voor alle eeuwen, God uit God, Licht uit Licht, waarachtig God uit waarachtig God; geboren, niet geschapen, één van wezen met de Vader; door Hem zijn alle dingen geworden.

Ter wille van ons mensen en van ons behoud is Hij neergedaald uit de hemel en vlees geworden door de Heilige Geest uit de maagd Maria en is een mens geworden. Hij is ook voor ons gekruisigd onder Pontius Pilatus, heeft geleden, is begraven. Op de derde dag is Hij opgestaan overeenkomstig de Schriften. Hij is opgevaren naar de hemel, zit aan de rechterhand van de Vader en zal in heerlijkheid weerkomen om te oordelen de levenden en de doden. En zijn rijk zal geen einde hebben.

En in de Heilige Geest, die Here is en levend maakt, die van de Vader en de Zoon uitgaat, die samen met de Vader en de Zoon aanbeden en verheerlijkt wordt, die gesproken heeft door de profeten.

En een heilige, algemene en apostolische kerk.

Wij belijden een doop tot vergeving van de zonden.

Wij verwachten de opstanding van de doden en het leven van de komende eeuw.

Amen.